شب نوشت‌ها

مدت‌ها پیش از گسترش یافتن قلمرو امپراتوری عظیم وردپرس و درست در نخستین سال‌های شروع وبلاگ‌نویسی فارسی، در سایت پرشین بلاگ ثبت نام کردم و به این ترتیب اولین تجربه‌های آنلاین‌نویسی من در وبلاگی با نام شب‌نوشت‌ها رقم خوردند. در دی‌ماه 81 بنا به دلایلی مجبور شدم نوشته‌های قبلی‌ام را که البته تعدادشان اندک بود، پاک کنم و نوشتن را از نو شروع کنم. این نوشتن به صورت پراکنده تا سال 83 و بعدا به دفعات بسیار اندک تا سال 85 هم ادامه داشت. اما بعد از آن وبلاگ شب‌نوشت‌ها دیگر هرگز به‌روز نشد.

بعد از آن داستان وردپرس و بلاگر در پیش بود که این وبلاگ درواقع امتداد همان وبلاگی است که در وردپرس به راه انداختم. کمی بعدتر آن وبلاگ را به دلیل محدودیت‌های اعمال شده به سرویس وردپرس به هاست شخصی خودم منتقل کردم. در این بازه زمانی طولانی یکی دو بار سعی کردم با سیستم بلاگر هم کنار بیایم و تا راه‌انداختن وبلاگ و انتشار یکی دو پست هم پیش رفتم، اما هیچ‌وقت نتوانستم آن‌طور که باید و شاید با سیستم بلاگر ارتباط برقرار کنم. البته هیچ‌وقت هم پی‌جوی دلیلش نشدم. فقط این‌که در بلاگر راحت نبودم.

نوشتن در وبلاگ «جوانمرگ» شده‌ای که برای مجله شبکه به راه‌انداختم را هم باید به همه این تلاش‌های پاره پاره اضافه کنم.

به هر حال پس از مدت‌ها برای جمع کردن آرشیو نوشته‌هایم تصمیم گرفتم که تمام آن نوشته‌ها را به این وبلاگ منتقل کنم. مشکل این بود که متاسفانه پرشین‌بلاگ از فرمت‌های معمول انتقال اطلاعات میان وبلاگ‌ها پشتیبانی نمی‌کند. افزونه‌ای هم که برای انجام این کار روی فایرفاکس نوشته شده بود نتوانست همه اطلاعات را به راحتی استخراج کند. نتیجه این‌که با استفاده از سیستم درون‌ریزی مبتنی بر RSS وردپرس، مطالب را در گروه‌های 10 تایی به این‌جا منتقل کردم و در طی این فرآیند اطلاعات کامنت‌ها را هم از دست دادم.

مقایسه میان سبک نوشتن آن دوران با نوشته‌های کنونی برای خودم هم جالب بود. استفاده از خندانک‌ها و روزمره‌نویسی از ویژگی‌های بارز آن دوران است! البته نوشتن منظم‌تر و بیشتر را هم نباید فراموش کرد که با افزایش سن و کار و در پی آن کاهش حوصله و وقت، دیگر کم‌کم برایم غیرممکن شده است. به هر حال آن‌چه که در آرشیو این وبلاگ در سال‌های قبل از 86 می‌بینید، یادگار دوران پرشین بلاگ و نوشته‌های خام‌تر من است.

روز وبلاگستان فارسی

روز وبلاگستان فارسی

یادداشت من در شماره 137 ماهنامه شبکه (+)

ماهی که گذشت، میزبان رویدادی خاص و از دید من مهم بود که به رغم اهمیتش در حوزه IT فارسی و ایرانی، مانند بسیاری موارد دیگر تحت‌الشعاع اخبار و روایت‌های خارجی قرار گرفت. این رویداد جشن روز وبلاگستان فارسی و هفته وبلاگ‌نویسی فارسی بود.

داستان از آن جا آغاز می‌شود که بلاگرهای خارجی در سال 2005 به این نتیجه رسیدند که باید روزی اختصاصی را در تقویم به نام خود ثبت کنند تا از این طریق وجود و هویت وبلاگ‌ها را به صورت رسمی جشن گرفته و تبلیغ کنند. علاوه بر این به توسعه دامنه مخاطبین وبلاگ خود و در کل رسانه‌ای به نام وبلاگ کمک کنند. حاصل این اندیشه جمعی انتخاب روز 31 آگوست (نهم شهریور ماه) به عنوان روز جهانی وبلاگ‌ها بود که اکنون نیز در یک بازی نگارشی به صورت 31og نوشته می‌شود تا یادآور کلمه بلاگ باشد.

بسیاری از دوست‌داران و خوانندگان و فعالان وبلاگستان فارسی، تا مدت‌ها حسین درخشانی یا به اصلاح «حودر» را بنیان‌گذار وبلاگستان فارسی می‌دانستند، اما کمی بعدتر مشخص شد که تاریخ نگارش نخستین پست در فضای مجازی فارسی، به 16 شهریور ماه سال 1380 باز می‌گردد؛ یعنی زمانی که سلمان جریری در نخستین پست در نخستین وبلاگ ایرانی، به تعریف و بررسی مفهوم وبلاگ می‌پردازد. هرچند رسیدن به یقین درباره نخستین پست وبلاگستان فارسی، تقریبا ناممکن است، اما این تاریخ و فاصله یک هفته‌ای که با روز جهانی وبلاگ داشت، فرصت مناسبی بود تا به سنت همیشگی ایرانیان، هفته‌ای به نام هفته وبلاگستان فارسی  نام‌گذاری شود.

رسم بر این است که در روز جهانی وبلاگ، بلاگرها در پست‌هایشان به معرفی 5 وبلاگ مطرح دیگر بپردازند و حتی ترجیح بر آن است که وبلاگ‌هایی معرفی شوند که از بابت حوزه علاقه‌مندی، دیدگاه‌ها و سبک نگارش با نویسنده متفاوت و حتی متضاد باشند. هر چند این رسم به همان شکل فرنگی‌اش در ایران انجام نمی‌شود، اما این روزها و این هفته خاص میزبان نوشتارها و رویدادهایی بودند که از دید من می‌تواند به غنی‌تر و پربارتر شدن فضای وبلاگستان فارسی به شدت کمک کند.

در یادداشتی که در شماره 135 ماهنامه نوشتم، به رونق گرفتن این فضا و امکان فعالیت اقتصادی در آن اشاره کردم، اما هنوز به شدت باور دارم که این تنها بخش اندکی از پتانسیل و توانایی‌های رسانه‌ای به نام وبلاگ است. از دید من وبلاگستان فارسی به سکویی برای آزمایش و خطا در حوزه نوشتن و جذب مخاطب تبدیل شده است که به دلیل ساده انگاشتن و دست‌کم گرفتن توانایی‌های لازم برای موفقیت در آن، بیشتر میزبان تلاش‌های نیمه‌کاره، شکست‌های پی‌درپی و تولید محتوای کم‌وبیش بی‌ارزش شده است. البته لازم است که برای رفع ابهام، به چند نکته مهم اشاره کنم.

نخست این که من روزانه‌نویسی، شخصی‌نویسی، فکاهی‌نویسی یا هر نمونه نگارش دیگری را بی‌ارزش نمی‌دانم و مقصودم از «غنی‌تر سازی فضای وبلاگستان» افزوده شدن بر تعداد نوشته‌های علمی و فنی و . . . نیست. بی‌ارزشی بسیاری از محتواهای موجود در وبلاگ‌های فارسی، غالبا در نوشتن از سر اجبار، نپروراندن درست موضوع، عدم آشنایی با نگارش و دستورزبان فارسی، ارایه تحلیل‌های سطحی، عدم وجود دیدگاه‌های شخصی و متفاوت و تکرار مطالب و تحلیل‌های کلیشه‌ای ریشه دارد. چه این‌که تعداد وبلاگ‌های روزانه و تفننی که توانسته‌اند در تولید محتوای ارزشمند و پرمخاطب به موفقیت‌های عظیم دست یابند، کم نیست.

نکته دوم این است که برچیده شدن آن بساط آزمایش و خطا را نیز به عنوان یک راه‌کار توصیه نمی‌کنم. استفاده از سرویس‌های (غالبا رایگان) وبلاگ نویسی و انتشار محتوای دلخواه، حق تمام شهروندان این جامعه مجازی است. حتی بی‌ارزش‌ترین و سطحی‌ترین نوشته‌ها نیز می‌توانند پس از گذشت زمانی نه چندان زیاد، به یادگاری تاریخی و اررزشمند حداقل برای نویسندگان آن تبدیل شود. تنها باید مسیر به گونه‌ای انتخاب شود که کفه ترازو در سمت دیدگاه‌های شخصی و متفاوت و محتوای ارزشمند، سنگین‌تر باشد.

نکته سوم نیز این است که نباید تمام تقصیر را متوجه تولیدکنندگان محتوا و گردانندگان وبلاگ‌ها دانست. یکی از بزرگ‌ترین رنج‌ها و نابسامانی‌هایی که گریبان‌گیر کل فضای وبلاگستان فارسی است، از بی‌حوصلگی و بی‌تفاوتی یا گاه سطحی‌نگری مخاطبان وبلاگ‌ها نشات می‌گیرد. برای دیدن گوشه‌ای از این موضوع کافی است بخش دیدگاه‌ها یا به اصطلاح کامنت‌های تقریبا «هر وبلاگ دلخواهی» را مطالعه کنید. در این صورت با دو وضعیت کاملا متضاد روبرو خواهید شد. یا خالی بودن این بخش شما را شگفت‌زده خواهد کرد، یا از دیدن حجم عظیم کامنت‌های بی‌ربط و دعواهای لفظی بر سر موارد بی‌اهمیت تعجب خواهید کرد.

به عنوان آخرین و مهم‌ترین نکته نیز باید به این موضوع اشاره کنم که فضای وبلاگ‌های خارجی نیز آن مدینه فاضله و آن وضعیت هدفی که باید به آن رسید را برای ما تصویر نخواهد کرد. اما آنچه آشکار است این که ساخت یک دنیای مجازی ارزشمند، پایدار و متناسب جامعه ما، به تلاش‌های فردی و گروهی همه ما؛ چه در نقش تولیدکننده محتوا و چه در نقش مصرف‌کننده آن بستگی دارد.

گرچه زمانی که شما این مطلب را خواهید خواند، هفته وبلاگستان فارسی به پایان رسیده است، اما حتی اگر گرداننده یک وبلاگ نیستید، زمانی را به جست‌وجو درباره این موضوع و سر زدن به نوشته‌های وبلاگ‌های مختلف اختصاص داده و از همه مهم‌تر، نظرات ارزشمندتان را از تولیدکنندگان محتوا دریغ نکنید.